Wat is Riso Printen?

Misschien heb je het woord al eens voorbij zien komen: riso print. Maar wat is het eigenlijk, en waarom is het zo'n leuke techniek om te proberen? In deze blog leg ik je alles uit over deze bijzondere druktechniek, van hoe het werkt tot waarom het zo verslavend leuk is om zelf te doen. En als je daarna zin hebt om het zelf uit te proberen: ik geef creatieve riso print workshops in Utrecht waar je meteen aan de slag kan!

Wat is riso print?

Riso print is een unieke, Japanse druktechniek waarmee je kleurrijke, grafische en speelse prints kunt maken. Het proces maakt gebruik van een speciale printer die qua uiterlijk een beetje lijkt op een grote kantoorprinter, maar die werkt op basis van stencils. Het lijkt daarmee op zeefdrukken: je drukt je ontwerp af in losse kleurlagen, één kleur per keer.

Riso printen werd ontwikkeld door de Japanse Riso Kagaku Corporation als een kosteneffectief alternatief voor offsetdruk en zeefdruk. Het was ideaal voor kleine oplages van posters, boekjes en affiches. Het werd al snel populair onder kunstenaars die hun eigen publicaties wilden maken. Na een tijdje wat op de achtergrond te hebben gestaan, is riso print de laatste jaren helemaal terug van weggeweest. En dat is niet voor niets: de neonkleuren, de korrelige textuur en de unieke imperfecties zijn gewoon niet te evenaren met een gewone printer.

Hoe Werkt Riso print?

Het proces begint met een stencil, ook wel de 'master' genoemd. Dit is een dun rijstvelletje waarin jouw ontwerp wordt gebrand. Voor elke kleur in je ontwerp maak je een aparte master, en het papier gaat voor elke kleur opnieuw door de printer.

In mijn workshops werken we veel met een scanner: je maakt iets met de hand, bijvoorbeeld een tekening of een collage en de printer vertaalt dat direct naar een stencil. Je kan ook digitale bestanden aanleveren tijdens de digitale cursussen.

De printer heeft een 'drum' die werkt als een soort dirigent voor de inkt: hij zorgt ervoor dat de inkt gelijkmatig over de master wordt verdeeld. Vergelijk het met een rakel bij zeefdrukken, maar dan zonder de rommel. Riso printen is eigenlijk zeefdrukken voor mensen die niet van opruimen houden, zoals ik. :)

Omdat het papier bij elke kleurlaag opnieuw door de printer gaat, kan het een klein beetje verschuiven. Dat zorgt voor subtiele variaties tussen prints. Precies dat maakt elke riso print uniek.

De inkt: soja-gebaseerd en semi-transparant

Bij riso printen gebruiken we speciale soja of rijst gebaseerde inkt. Die verschilt op twee belangrijke manieren van gewone printerinkt: hij is semi-transparant en hij droogt langzaam.

De semi-transparantie is wat riso print zo magisch maakt. Doordat de kleuren over elkaar heen drukken, ontstaan er nieuwe tinten: geel en blauw worden groen, geel en fluor roze worden oranje. De kleuren zijn levendig en fel, niet te bereiken met een gewone inkjetprinter.

De trage droogtijd betekent wel dat je prints even de tijd moeten krijgen. Soms zie je kleine vingerafdrukken of tandwielsporen op je print. Ik zie dat zelf als onderdeel van de charme, het bewijst dat jouw print echt met de hand gemaakt is.

Wat voor papier gebruik je bij riso printen?

Papier maakt een groot verschil bij riso. De machine werkt het beste met ongecoat papier. Gecoat papier absorbeert de inkt niet goed, waardoor de inkt kan smeren of niet goed hecht. In de studio werk ik met verschillende soorten papier, van licht tot zwaarder, maar tijdens de workshops werken we vooral met Biotop papier. Daar komen de kleuren het meest helder op uit.

Kleuren mengen met Riso

In mijn studio heb ik negen riso inkt kleuren: medium blauw, aqua, groen, fluor roze, fluor oranje, teal, geel, zwart en rood. Samen bieden die eindeloos veel combinatiemogelijkheden.

Een leuk weetje: aqua, geel, fluor roze en zwart vormen samen een soort riso-versie van CMYK, het klassieke drukwerkmodel. Die vier kleuren mengen daardoor het allerbest met elkaar en geven de meest voorspelbare resultaten. Maar dat wil niet zeggen dat andere combinaties minder mooi zijn!! Soms zijn de meest onverwachte combinaties juist het interessantst.

Wel een technisch dingetje om rekening mee te houden: niet alle kleuren zijn even transparant. Lichte, transparante kleuren druk ik altijd als eerste, zodat de lagen mooi over elkaar heen vallen. Donkere kleuren zijn minder transparant en mengen daardoor minder goed. Die druk ik altijd als laatste. In de workshops leg ik dit uit en help ik je nadenken over de volgorde van je kleuren, want dat maakt een groot verschil in je eindresultaat.

Riso print Utrecht

De techniek komt oorspronkelijk uit Japan, maar je vindt riso printers tegenwoordig overal: in Amsterdam, Rotterdam, Zwolle, Houten en nog veel meer plaatsen. Mijn studio bevindt zich in het hart van Utrecht, op de Grave van Solmsstraat 2. Een vrolijke, kleurrijke plek waar je welkom bent om te experimenteren en creatief bezig te zijn. Ik bied verschillende riso print workshops aan, van een beginners workshop tot een poster workshop, een kaarten workshop en meer. De workshops zijn voor iedereen toegankelijk, of je nu creatief bent of denkt dat je het niet bent.