Riso kleuren en mengen: veel kleuren uit een paar inkten

Een van de leukste dingen aan riso printen vind ik de kleur. Je werkt namelijk niet met één full-color plaatje zoals bij een gewone printer, maar met losse inkten die je laag voor laag over elkaar heen drukt. En waar twee kleuren over elkaar heen vallen, krijg je er ineens een derde kleur bij. Dat heet overprint, en het is misschien wel mijn favoriete onderdeel van het hele proces 🎨

In deze gids leg ik uit hoe riso kleuren werken, wat 'overprint' precies is, en hoe je met een handjevol inkten toch heel veel kleuren voor elkaar krijgt (ik gebruik zelf maximaal 3 kleuren per keer!).

Hoe werkt kleur op de riso eigenlijk?

Bij een riso werk je met losse inkten, elk in een eigen kleur. Bij mij in de studio liggen bijvoorbeeld fluor pink, geel, medium blue, aqua, teal, groen en rood. Elke kleur zit in een eigen trommel en krijgt zijn eigen laag.

Dat is anders dan je thuisprinter, die alles in één keer full-color drukt. Bij riso denk je dus in losse kleuren, een beetje zoals bij zeefdruk. En dat is precies wat het zo leuk maakt, want je kunt met die lagen gaan spelen.

Nog iets belangrijks: riso-inkt is een beetje transparant. Hij dekt niet volledig af. Dit is waarom het 'overprinten' zo goed werkt bij risoprint. Je kan namelijk kleuren mengen met elkaar!

Omdat de inkt transparant is, mengt hij trouwens ook met de kleur van je papier. Hoe dat uitpakt, zie je in mijn blog over risoprint op gekleurd papier.

Wat is overprint?

Overprint is simpel gezegd: twee inkten die over elkaar heen worden gedrukt, zodat er een nieuwe kleur ontstaat. Omdat de inkt transparant is, zie je door de bovenste laag heen de kleur eronder, en die twee mengen dan visueel tot een derde kleur.

Een paar voorbeelden die ik zelf veel gebruik:

1. Geel met blauw eroverheen wordt groen.

2. Geel met fluor pink eroverheen wordt oranje tot rood.

3. Fluor pink met blauw eroverheen wordt paars.

Zo heb je met drie inkten ineens veel meer dan drie kleuren. En het mooie is dat riso-kleuren nét even anders mengen dan je op je scherm zou verwachten, dus er zit altijd een beetje verrassing in.

De riso kleurenkaart (en waarom die zo nuttig is!)

Omdat riso-kleuren dus een beetje onvoorspelbaar mengen, is een kleurenkaart heel erg handig. Dat is een testprint waarop je al je inkten laat zien, plus alle overprints, plus een paar tinten daartussenin.

Zo weet je van tevoren ongeveer wat eruit komt, in plaats van dat je het maar moet gokken. Ik pak zelf bij bijna elk project even mijn kaart erbij. Heb je er nog geen? Print er dan eens eentje uit met de inkten die jij het meest gebruikt, je hebt er daarna eindeloos plezier van. Óf koop de mijne in mijn shop!

Meer kleuren uit minder inkten: spelen met percentages

Je hoeft een kleur niet altijd op 100% te printen. Je kunt een laag ook lichter maken, en dan krijg je een tint van diezelfde inkt.

Dat werkt met een 'halftoon'. Even kort uitgelegd: een halftoon is een raster van kleine puntjes. Hoe kleiner de puntjes, hoe lichter de kleur oogt, ook al gebruik je gewoon dezelfde inkt. Zet je bijvoorbeeld blauw op 50% over een geel vlak, dan krijg je een veel zachter groen dan bij vol blauw.

Dus naast je basis-inkten heb je eigenlijk ook alle tinten daartussenin. Daar komt het gevoel vandaan dat je met riso 'oneindig veel' kleuren kunt maken, terwijl je in de basis maar een paar potjes inkt gebruikt.

• 

• 

Fluor kleuren, waarom ze zo knallen

Fluor pink is mijn lievelingskleur, en dat is ook niet voor niets!! Hij is superfel, hij springt echt van het papier af, en hij mengt met bijna alles tot een mooie kleur. Fluor pink over geel geeft een knaloranje, over blauw een lekker paars.

Fluor kleuren hebben wel een eigen karakter: op een scherm krijg je ze bijna nooit zo fel na te maken. Dat hoort er een beetje bij, en het is precies waarom riso-prints er zo levendig uitzien.

De charme van net-niet: misregistratie

Soms liggen de lagen niet helemaal precies op elkaar, en zie je een klein randje van de kleur eronder. Dat heet misregistratie. Bij een gewone drukker zou dat een foutje zijn, maar bij riso hoort het er gewoon bij, en eerlijk gezegd vind ik het juist mooi. Het is een beetje het hele idee achter Studio Misprint: die kleine imperfecties maken het levend.

Je kunt er zelfs bewust mee spelen door je lagen expres een tikje te laten schuiven. Gewoon uitproberen dus, veel van dit soort dingen zijn bij mij ontstaan door lekker te prutsen.

Zelf aan de slag

Wil je zelf met riso-kleuren en overprint spelen? Kom eens langs bij Printclub, dan help ik je op weg en kun je het gewoon uitproberen op de printer. En heb je meer zin om iets moois in huis te halen, kijk dan in de webshop op studiomisprint.nl, daar staan prints en kaarten waar je al deze kleurentrucjes in terugziet :)

Veelgestelde vragen

Wat is overprint bij riso printen?

Overprint is het over elkaar heen drukken van twee inkten, zodat er visueel een nieuwe kleur ontstaat. Omdat riso-inkt een beetje transparant is, mengen de kleuren waar ze overlappen (bijvoorbeeld blauw over geel wordt groen).

Kun je alle kleuren maken met riso?

Niet letterlijk álle, maar heel veel wel. Met een paar inkten plus overprints en tinten kom je een heel eind. Riso-kleuren mengen wel net iets anders dan op je scherm, dus een kleurenkaart helpt om te zien wat je echt krijgt.

Hoeveel inkten kun je over elkaar printen?

In principe zoveel lagen als je wil, maar in de praktijk blijf ik meestal bij twee tot vier. Meer lagen kan mooi zijn, maar de inkt kan gaan smudgen als je te veel nat over nat drukt, dus een beetje rustig opbouwen werkt het best.